Skip Navigation

Na páirtithe éagóirithe

Más íospartach coiriúlachta tú oibreoidh an t-aturnae ionchúisimh i gcomhar leis na Gardaí lena chinntiú go mbíonn tú i gcónaí ar an eolas i dtaobh cad atá ag tarlú sa chás.

  1. Sa chás go bhfuil fianaise á tabhairt agam mar íospartach, an mbuailfidh mé le foireann an ionchúisimh roimh an triail?

  2. Cad a tharlaíonn ag an gcruinniú roimh an triail?

  3. Sa chás gur íospartach coire mé, an féidir liom taifead scríofa den triail a fheiceáil?

  4. Cad a tharlaíonn mura dteastaíonn uaim a bheith sa seomra cúirte in éineacht leis an gcúisí agus mo chuid fianaise á tabhairt agam?

  5. Cé na finnéithe ar féidir leo físnasc a úsáid?

  6. Sa chás gur íospartach coireachta mé, an féidir liom dlíodóir a fháil chun feidhmiú thar mo cheann sa chúirt?

  7. An féidir liom m’ainm a choinneáil faoi cheilt nuair a thugaim fianaise?

  8. Sa chás go bhfuilim sásta go bpoibleofar m’ainm ionas go nainmneofar an páirtí ciontach – an féidir liom sin a dhéanamh?

  9. Sa chás gur íospartach coireachta mé, conas a fhaigheann an breitheamh agus an giúiré amach cén éifeacht a bhí ag an gcoir orm?

  10. Cén cineál cúnaimh atá ar fáil más gá dom fianaise a thabhairt mar íospartach coireachta?

  11. Cén cúnamh atá ar fáil dom maidir leis an gcostas freastal ar an gcúirt chun fianaise a thabhairt?

  12. Sa chás gur íospartach mé, an bhfuil de cheart agam cúiteamh a fháil?


  1. Sa chás go bhfuil fianaise á tabhairt agam mar íospartach, an mbuailfidh mé le foireann an ionchúisimh roimh an triail?

    De ghnáth, beidh tú in ann bualadh le foireann an ionchúisimh ag cruinniú roimh an triail. I gcásanna níos tromchúisí, mar shampla cionta gnéasacha, tairgfidh an t-aturnae ionchúisimh cruinniú den sórt. Is fútsa atá sé cinneadh a dhéanamh i dtaobh an cruinniú sin a bheith ann tamall gairid roimh an triail nó maidin an lae ar a bhfuil an triail le tosú.

    Sa chás gur mhaith leat cruinniú agus nár tairgeadh sin fós, ba cheart duit sin a rá leis an nGarda atá ag breathnú i ndiaidh do cháis. Déanfaidh an Garda teagmháil le hOifig an DPP nó aturnae stáit áitiúil chun cruinniú a shocrú.

    Return to Top
  2. Cad a tharlaíonn ag an gcruinniú roimh an triail?

    Tugann cruinniú roimh an triail deis don abhcóide agus an aturnae a mhíniú duit cad a tharlaíonn sa chúirt. Ach tá rialacha daingne ann a choisceann orthu labhairt leat faoi cén fhianaise a thabharfaidh tú. Ciallaíonn sé seo nach féidir le duine ar bith a rá gur dúradh leat cad is ceart duit a rá sa chúirt.

    Return to Top
  3. Sa chás gur íospartach coire mé, an féidir liom taifead scríofa den triail a fheiceáil?

    Tugtar scríbhinn ar thaifead scríofa na trialach. D’fhéadfadh go dtabharfaí scríbhinn d’fhoireann an ionchúisimh agus d’fhoireann na cosanta tar éis na trialach agus sa chás go bhfuil achomharc i gceist. Ní féidir le haon duine seachas breitheamh a rá go bhfuil cead agat an scríbhinn a fheiceáil.

    Return to Top
  4. Cad a tharlaíonn mura dteastaíonn uaim a bheith sa seomra cúirte in éineacht leis an gcúisí agus mo chuid fianaise á tabhairt agam?

    De ghnáth, bíonn ort do chuid fianaise a thabhairt i seomra na cúirte. I gcásanna áirithe, is féidir leat fianaise a thabhairt trí fhísnasc, is é sin le rá, trí chóras beo naisc teilifíse. Tá roinnt buntáistí aige seo:

    • Tugann tú do chuid fianaise os comhair ceamara in ionad eile d'fhoirgneamh na cúirte atá scoite amach ón seomra cúirte.
    • Is féidir le dlíodóirí ceisteanna a chur ort amhail is dá mbeifeá i do shuí os a gcomhair amach.
    • Taispeátar do chuid fianaise ar scáileán teilifíse sa seomra cúirte, ach ní fheicfidh tusa ach an duine atá ag cur na gceisteanna ort.

     

    Return to Top
  5. Cé na finnéithe ar féidir leo físnasc a úsáid?

    I gcásanna a bhaineann le cionta de chineál gnéasach nó foréigneach, is féidir le finnéithe faoi bhun 17 mbliana d'aois nó le finnéithe atá faoi mhíchumas foghlama úsáid a bhaint as físnasc chun a gcuid fianaise a thabhairt mura rud é go measann an breitheamh nach mór dóibh a bheith i láthair sa seomra cúirte.

    Sa chás go gceadaítear duit físnasc a úsáid, cuideoidh duine ón tSeirbhís Chúirteanna leat agus tú sa seomra físnaisc. Más mian leat, is féidir leat deis a lorg chun an seomra sin a fheiceáil roimh an triail le go mbeidh cleachtadh agat a bheith ann nuair a bheidh do chuid fianaise le tabhairt agat.


    Tar éis do dhuine 18 mbliana d’aois a shlánú, is é sin le rá, i gcás aosach, is féidir físnasc a úsáid má cheadaíonn an chúirt duit é.

    Return to Top
  6. Sa chás gur íospartach coireachta mé, an féidir liom dlíodóir a fháil chun feidhmiú thar mo cheann sa chúirt?


    Ní féidir ach amháin sa chás gur íospartach ciona ghnéasaigh tú agus gur mian le foireann na cosanta tú a chroscheistiú maidir le do stair ghnéasach. Ní féidir leo sin a dhéanamh gan cead chuige a iarraidh ar an mbreitheamh. Is féidir le dlíodóir feidhmiú thar do cheann agus an t-iarratas seo á dhéanamh.

    Más amhlaidh go bhféadann tú dlíodóir a bheith ag feidhmiú thar do cheann, cuirfidh An Bord um Chúnamh Dlíthiúil duine ar fáil duit saor ó tháille Socróidh an dlíodóir ionchúisimh atá ag plé leis an gcás é sin duit. Buailfidh an dlíodóir leat sula ndéanfaidh foireann na cosanta iarratas chun tú a chroscheistiú agus beidh sé/sí sa chúirt freisin nuair a thugann an breitheamh an cinneadh don chosaint.  Ní bheidh cead ag an dlíodóir feidhmiú thar do cheann le linn an chroscheistithe féin.

    Ní fheidhmíonn an DPP thar ceann íospartach coireachta. Thar ceann mhuintir na hÉireann a dhéanann an DPP ionchúiseamh ar chásanna seachas thar ceann aon duine amháin faoi leith.

    Return to Top
  7. An féidir liom m’ainm a choinneáil faoi cheilt nuair a thugaim fianaise?

    Ní féidir, go hiondúil, mar de réir Bhunreacht na hÉireann ba cheart gach cás a sheoladh go poiblí.

    Ina dhiaidh sin féin, tá roinnt trialacha ann a reáchtáltar gan an pobal i láthair. Áirítear ina measc sin:

    • Éigniú agus roinnt cásanna a bhaineann le cionta gnéasacha; agus
    • Cásanna inar daoine faoi 18 mbliana d'aois atá á gcúiseamh.

    Nuair a reáchtáltar cás gan an pobal i láthair, tugann tú fianaise sa seomra cúirte ach ní féidir ach na daoine a bhfuil baint dhíreach acu leis an gcás a bheith i láthair.

    Is féidir le hiriseoirí a bheith sa seomra cúirte. Go hiondúil, ní féidir leo ainmneacha an chúisí nó an íospartaigh a thuairisciú ná ní féidir leo aon ní a scríobh a chabhródh le daoine a n-ainmneacha a fháil. Má sháraíonn iriseoir an riail sin tá sé/sí ciontach i gcion coiriúil.

    Return to Top
  8. Sa chás go bhfuilim sásta go bpoibleofar m’ainm ionas go nainmneofar an páirtí ciontach – an féidir liom sin a dhéanamh?

    Is ábhar an-chasta é seo agus ní féidir cuntas iomlán ar an dlí a thabhairt i leabhrán gairid.

    I roinnt cásanna ní féidir ainmneacha a phoibliú ar chor ar bith. Mar shampla i gcásanna a bhaineann le cionta éignithe tá sé de cheart ag an gcúisí gan cead a thabhairt a ainm/hainm a phoibliú mura rud é go gciontaítear é/í. Ciallaíonn sé seo nach féidir aon rud a rá a shainaithneodh é/í roimh an fíorasc. Ní féidir duine cúisithe a fhaightear neamhchiontach a shainaithint.

    Má fhaightear an cúisí ciontach, cinneann roinnt íospartach gur mian leo ainm an cúisí a phoibliú. Ach is minic nach féidir an duine ciontaithe a ainmniú fós chun a chinntiú nach ndéantar ainm an íospartaigh a nochtadh. Ar an ábhar sin, deir roinnt íospartach gur mian leo go n-ainmneofaí an duine ciontaithe cé go sainaithneofar iad féin freisin dá bharr sin. Más mian leat sin a dhéanamh is ceart duit an méid sin a chur in iúl don aturnae ionchúisimh agus don chúirt.

    Sa chás gur íospartach tú, ba cheart duit smaoineamh go staidéarach ar a mbeadh i gceist le hainmniú an té a chiontaítear duit féin, do dhaoine muinteartha leat agus don saol atá romhat sula socraíonn tú ar an mbeart le déanamh. D'fhéadfadh go mba chríonna an rud comhairle dlí de do chuid féin a fháil.

    Return to Top
  9. Sa chás gur íospartach coireachta mé, conas a fhaigheann an breitheamh agus an giúiré amach cén éifeacht a bhí ag an gcoir orm?

    Nuair a bhíonn pianbhreith á cinneadh ag breitheamh bíonn tábhacht mhór ag an éifeacht a bhí ag an gcoir ar an íospartach. I gcásanna a bhaineann le cionta gnéasacha nó le coireanna foréigin, d'fhéadfadh go niarrfadh an breitheamh Tuarascáil maidir le Tionchar ar an Íospartach tar éis don ghiúiré an cúisí a fháil ciontach. Cuirtear síos sa ráiteas sin ar an éifeacht a bhí ag an gcoir ortsa agus ar an éifeacht atá i gcónaí ort.

    Return to Top
  10. Cén cineál cúnaimh atá ar fáil más gá dom fianaise a thabhairt mar íospartach coireachta?

    Oibreoidh an t-aturnae ionchúisimh i gcomhar leis na Gardaí lena chinntiú go mbíonn tú i gcónaí ar an eolas i dtaobh cad atá ag tarlú sa chás.

    Tá roinnt eagraíochtaí ann chomh maith a chuirfeadh seirbhís tacaíochta ar fáil duit le linn na cúirte. Ciallaíonn sin go dtiocfadh oibrí deonach chun na cúirte leat, dá mba mhian leat é, agus go bhfanfadh sé nó sí i do chomhluadar an t-am ar fad. Thabharfadh an Líne Cabhrach d’Íospartaigh Choireachta, a chuireann seirbhís chúnta ar fáil ar an teileafón d’íospartaigh choireachta, sonraí teagmhála maidir le seirbhís chúnta cúirte agus seirbhísí cúnta eile d’íospartaigh ar fáil duit. Is féidir glaoch ar an Líne Cabhrach d’Íospartaigh Choireachta ar 116 006 (teilafóin saor in aisce).

    I gcás cuid mhór tithe cúirte tá seomra ar fáil iontu d’íospartaigh agus d’fhinnéithe le linn na trialach.

    Return to Top
  11. Cén cúnamh atá ar fáil dom maidir leis an gcostas freastal ar an gcúirt chun fianaise a thabhairt?

    Is é an Garda Síochána atá freagrach as costais fhinnéithe a íoc. An costas a bhaineann leat ag teacht chun na cúirte chun fianaise a thabhairt atá i gceist leis sin. D’fhéadfadh go mbeadh an costas maidir le ham saor ón obair, costais taistil, béilí agus, sa chás gur i gcuid eile den tír atá cónaí ort, lóistín i gceist leis na costais.

    Ceannfort (Oifigeach Dúiche) na nGardaí sa cheantar ina bhfuil ionchúiseamh á dhéanamh ar an gcás a íocann na costais. Tá an Garda atá ag plé le do chás in ann seo a réiteach duit. D’fhéadfadh seisean nó sise admhálacha airgeadais a iarraidh maidir le do chuid taistil móide, sa chás go bhfuil éileamh á dhéanamh agat maidir le tuarastal a chailleadh, litir ón bhfostóir sin agat.

    I roinnt cásanna, d’fhéadfadh go mbeifeá in ann réamhíocaíocht a fháil maidir le costais sula dtosaíonn an cás ionas go mbíonn ar do chumas taisteal go dtí an chúirt.

    Return to Top
  12. Sa chás gur íospartach mé, an bhfuil de cheart agam cúiteamh a fháil?

    De réir an dlí, d'fhéadfadh ceart a bheith agat airgead a fháil i leith aon díobhála pearsanta nó caillteanais phearsanta a d'fhulaing tú de bharr an chiona. Tá roinnt teorainneacha leis sin, áfach.

    • Is faoin mbreitheamh atá sé a ordú don chúisí nó dá gcaomhnóir cúiteamh a íoc leat.
    • Ní mór don bhreitheamh a chinntiú ar dtús an bhfuil siad in ann cúiteamh a íoc leat agus, dá bhrí sin, dá mbeidís dífhostaithe, mar shampla, bheadh an breitheamh den tuairim nárbh fhiú a ordú dóibh cúiteamh a íoc.
    • Ní bheidh an méid airgid a gheobhaidh tú níos mó ná an méid a d'fhéadfá a fháil tar éis éileamh sibhialta a dhéanamh sa chúirt céanna.

    D'fhéadfadh go n-íocfadh an Binse Cúitimh i leith Díobhálacha Coiriúla cúiteamh mar gheall ar dhíobháil phearsanta ar díreach de bharr coire foréigní a tharla sí. Brúigh anseo chun níos mó eolais a fháil don Bhinse.

    Return to Top