Skip Navigation

An cás cúirte

I gcásanna os comhair giúiré, déanann abhcóide atá ag obair don DPP cás an ionchúisimh a thíolacadh. Tosaíonn an t-abhcóide trí mhíniú a thabhairt don ghiúiré faoi ábhar an cháis. Glaonn sé nó sí ar na finnéithe ansin ina nduine agus ina nduine. Nuair a ghlaonn an t-abhcóide ort mar fhinné i dtriail ní mór duit an fhírinne a insint de réir an dlí.

  1. Cé hiad na daoine ar féidir leo a bheith ina bhfinnéithe i gcás coiriúil?

  2. Sa chás gur finné mé, conas a ghlaoitear orm chun fianaise a thabhairt?

  3. Sa chás gur finné nó íospartach mé, an féidir liom leabhar na fianaise a fheiceáil?

  4. An de réir leabhar na fianaise a thugtar breith na cúirte?

  5. Cad is teistíocht ann?

  6. Conas a thabharfaidh mé m’fhianaise sa chúirt sa chás gur finné mé?

  7. Cad a tharlóidh má bhíonn aithne agam ar dhuine den ghiúiré?

  8. Cad is chroscheistiú ann?

  9. Cad é ról na foirne cosanta sa chúirt?

  10. Conas a chinneann an giúiré an fíorasc?

  11. An bhfuil aon chúis ann nach leanfaí ar aghaidh le triail?

  12. Cad is athbhreithniú breithiúnach ann?


  1. Cé hiad na daoine ar féidir leo a bheith ina bhfinnéithe i gcás coiriúil?

    Is féidir leis an ionchúiseamh nó an chosaint aon duine a bhfuil eolas aige/aici faoi choir, lena n-áirítear an t-íospartach, a ghlaoch chun bheith ina fhinné nó ina finné ag triail.

    Return to Top
  2. Sa chás gur finné mé, conas a ghlaoitear orm chun fianaise a thabhairt?

    Gheobhaidh tú Toghairm Fhinné ó na Gardaí. Is é atá sa Toghairm Fhinné ná ordú ón gcúirt chun fianaise a thabhairt ag am áirithe agus in áit áirithe.

    Return to Top
  3. Sa chás gur finné nó íospartach mé, an féidir liom leabhar na fianaise a fheiceáil?

    Ní féidir. Is féidir leat cóip de do ráiteas féin a fheiceáil, ach ní féidir leat leat leabhar na fianaise ina iomláine a fheiceáil.

    Return to Top
  4. An de réir leabhar na fianaise a thugtar breith na cúirte?

    Ní hea. Socraíonn an chúirt agus an giúiré an bhreith sa chás de réir a gcloistear d'fhianaise i rith na trialach, ní de bhun a mbíonn i leabhar na fianaise.

    Return to Top
  5. Cad is teistíocht ann?

    Ráiteas faoi mhionn de chuid finné is ea teistíocht. Is féidir leis an ionchúiseamh agus leis an gcosaint a iarraidh ar an mbreitheamh cead a thabhairt dóibh fianaise a ghlacadh faoi mhionn roimh an triail. Má aontaíonn an breitheamh leis, cuirfidh aturnae nó abhcóide ceisteanna ort i seomra na cúirte agus tú faoi mhionn. Is féidir leis an taobh eile ceisteanna a chur ort freisin.

    Scríobhtar síos do chuid freagraí. Nuair atá an fhianaise tugtha agat, léifidh cléireach na cúirte an teistíocht os ard duit. Má aontaíonn tú go bhfuil an teistíocht i gceart síníonn tú é

    Return to Top
  6. Conas a thabharfaidh mé m’fhianaise sa chúirt sa chás gur finné mé?

    Cuirfidh abhcóide an ionchúisimh ceisteanna ort chun do chuid fianaise a fháil. Ní féidir leis nó léi aon cheist a chur ort a d’fhágfadh go gcaithfidh tú freagra áirithe a thabhairt (tugtar ‘treorú an fhinné’ ar sin). Mar shampla, is féidir leis an abhcóide ceisteanna ar nós, “Cad a rinne an cúisí?” a chur ort. Ní féidir leis nó léi ceisteanna ar nós, “An bhfaca tú an cúisí ag cur a láimhe trasna an chúntair agus ag tógáil airgid as an scipéad airgid?” a chur ort.

    Return to Top
  7. Cad a tharlóidh má bhíonn aithne agam ar dhuine den ghiúiré?

    Níor chóir go mbeadh aithne agat ar aon duine ar an ngiúiré. Sa chás go bhfuil, ba cheart duit sin a chur in iúl d’aturnae nó d’abhcóide an ionchúisimh. Cinnteoidh an breitheamh nach gceadófar d’aon duine a bhfuil aithne aige/aici ar an íospartach nó ar an gcúisí nó a bhfuil aon bhaint eile acu leis an gcás suí ar an ngiúiré.

    Return to Top
  8. Cad is chroscheistiú ann?

    Nuair a chríochnaíonn an t-ionchúiseamh do do cheistiú, is féidir leis an gcosaint tú a cheistiú. Tugtar croscheistiú air seo agus seo é an t-aon uair amháin a gceadaítear d’abhcóide treoircheisteanna a chur ort.

    Return to Top
  9. Cad é ról na foirne cosanta sa chúirt?

    Nuair a chríochnaíonn an t-ionchúiseamh ceistiú a gcuid finnéithe go léir, cuireann foireann na cosanta tús lena gcás féin.

    Is féidir leo roinnt rudaí a dhéanamh:

    • Is féidir leo finnéithe a ghlaoch chun tacú leis an gcosaint. Má dhéantar amhlaidh is féidir leis an ionchúiseamh finnéithe na cosanta a chroscheistiú.
    • Is féidir leo an cúisí a ghlaoch chun fianaise a thabhairt. Má dhéantar amhlaidh is féidir leis an ionchúiseamh an cúisí a chroscheistiú.
    • Is féidir leo a rá nach bhfuil an cás cruthaithe ag an ionchúiseamh. Is féidir seo a dhéanamh mar nach mór don ionchúiseamh, de réir an dlí, a chruthú go bhfuil an cúisí ciontach, ach ní gá don chúisí a chruthú go bhfuil sé/sí neamhchiontach. Ní cheadaítear don ghiúiré glacadh leis, i gcás nach dtugann cúisí fianaise, go bhfuil sé/sí ciontach.
    Return to Top
  10. Conas a chinneann an giúiré an fíorasc?

    Nuair atá foirne an ionchúisimh agus na cosanta críochnaithe lena gcuid finnéithe:

    • Cuireann siad a gcás i láthair an ghiúiré.
    • Tugann an breitheamh achoimre ar an bhfianaise, míníonn sé/sí an dlí don ghiúiré agus ínsíonn sé/sí don ghiúiré cad atá le breithniú le go bhféadfaidh siad teacht ar fhíorasc.
    • Téann an giúiré chun a seomra chun fíorasc a bhreithniú.

    Má fhaightear an cúisí ‘neamhchiontach’, tá sé/sí saor chun imeacht. Sa chás go bhfaightear ‘ciontach’ an cúisí, gearrfaidh an breitheamh pianbhreith air nó uirthi. Is gnách an phianbhreith a chinneadh ag tráth níos déanaí.  Mura bhfuil an giúiré in ann fíorasc a chomhaontú, caithfidh an DPP cinneadh a dhéanamh i dtaobh an ceart triail nua a bheith ann.

    Return to Top
  11. An bhfuil aon chúis ann nach leanfaí ar aghaidh le triail?

    Uaireanta ní féidir leanúint ar aghaidh le triail ar an dáta a socraíodh ar chúiseanna éagsúla, mar shampla:

    • níl finné tábhachtach ar fáil mar gheall ar bhreoiteacht;
    • tagann athrú ar fhoireann dlí na cosanta nó nach bhfuil siad réidh le leanúint ar aghaidh;
    • tá ceisteanna curtha ag foireann na cosanta maidir lecodannaáirithe den chás;
    • tá liosta na cúirte lán agus níl aon bhreitheamh ná cúirt réidh chun déileáil leis an gcás; nó
    • tá athbhreithniú breithiúnach tosaithe ag an gcosaint chun stop a chur le leanúint ar aghaidh leis an triail.


    Return to Top
  12. Cad is athbhreithniú breithiúnach ann?

    Tá cineálacha éagsúla athbhreithnithe breithiúnacha ann. Le cineál coitianta, iarrann an cúisí ar an Ard-Chúirt stop a chur le cúirt na trialach nó leis an Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí leanúint ar aghaidh leis an triail. Mar shampla, iarrann duine cúisithe ar an Ard-Chúirt stop a chur leis an triail mar:

    • go raibh moill ró-fhada ann i dtaca leis an bpáirtí éagóirithe do thuairisciú na coire; nó
    • i dtaca leis an imscrúdú nó an t-ionchúiseamh a dhéanamh.

    Má aontaíonn an Ard-Chúirt an triail a stopadh, scaoiltear saor an cúisí. Fiú amháin mura n-éiríonn le hathbhreithniú breithiúnach, d’fhéadfadh sé moill fhada a chur leis an triail.

    Is féidir athbhreithniú breithiúnach a thógáil tar éis na trialach freisin agus d'fhéadfadh an toradh athbhreithniú den sórt sin difear a dhéanamh don fhíorasc nó d'fhéadfadh sé tarlú go mbeadh atriail ann dá bharr.

    Return to Top